Shugaban kasar Iran Ebrahim Raeisi ya ce batun sanyawa 'yan mata 'yan makaranta guba a duk fadin kasar Iran ya zama "laifi da zalunci" da makiya suka aikata a kan al'ummar kasar.
"Sabon makircin abokan gaba na haifar da tsoro a cikin zukatan dalibai da iyayensu laifi ne da kuma rashin yan Adamtaka" Raeisi a wani jawabinsa ga zaman majalisar ministocin ranar Lahadi.
Shugaban ya umarci jami'an Iran da su gaggauta gudanar da bincike kan lamarin tare da sanar da mutane matsayar da ake domin kawar da damuwarsu.
Ya kuma jaddada cewa matakin yana da wata alaka ne a cikin jerin makirce-makircen makiya” wanda aka yi shi ne domin haifar da hargitsi a kasar, da karkatar da ra’ayin jama’a, da kuma sanya tsoro a tsakanin daliban.
Babban jami'in gudanarwa na Iran ya jaddada muhimmancin gano wadanda suka aikata wannan aika-aika tare da yi masu hukunci da gaske.
Tun daga Nuwamba 2022, wasu ɗaliban Iran sun ba da rahoton alamun guba yayin da suke makaranta tasirin ya fara bullar cutar ne a Qum kafin ta fadada zuwa wasu garuruwa.
A mafi yawan lokuta, dalibai suna fama da matsalolin numfashi, tashin zuciya, gajiya da amai, yayin da wasu ke kwance a asibiti.
Jami'ai sun ce gubar wani bangare ne na yakin da makiya ke yi kan Iran
Shugaban kasar Iran da kuma ministan harkokin wajen kasar sun ce wani abin al'ajabi da aka yi wa 'yan matan makaranta na sanya guba a garuruwa da dama na da nasaba da yakin basasa da makiya ke yi a kasar.
Lamarin dai ya faro ne a karshen watan Nuwamba a birnin Qum mai tsarki inda dalibai mata kimanin 50 suka kamu da rashin lafiya wanda kuma aka kai su asibiti. An sha samun irin wannan guba a wasu makarantu da dama a Qom, Tehran, da Kermanshah a yamma da Ardabil a arewa maso yamma. ‘Yan matan makarantar da dama ne suka samu raunuka a kowane lamarin daya faru, kuma an kwantar da wasu a asibiti.
Shugaba Ibrahim Raeisi ya ce a ranar Juma'a makiya, a matsayin wani bangare na yakin tunani, "suna neman haifar da damuwa tsakanin dalibai da iyaye domin a samu hargitsi".
"Sai ya zamo wata rana makiya su tayar da tarzoma a kan tituna, wata rana kuma suna kokarin haifar da matsaloli a fagen ilimi da makarantu domin duk da makirce-makircen Amma mutane a fadin kasar sun fito fili sun kalubalance su inda suka fatattaki makiya a ranar 11 ga Fabrairu" inda Iraniyawa miliyan da dama suka fito.
Raeisi ya ce sun fito kan tituna domin murnar zagayowar ranar juyin juya halin Musulunci shekaru 44.
Shugaban ya ce ya dorawa ministocinsa na leken asiri da harkokin cikin gida da su bibiyar lamarin tun da wuri tare da bayyana sakamakon bincikensu.
Ministan harkokin wajen Iran Hussein Amir-Abdollahian a ranar Juma'a ya caccaki gwamnatocin kasashen yammacin duniya kan batun zuba gubar.
"Martanin shiga tsakani da wasu hukumomin yammacin Turai suka yi game da tambayar da ake zargin an kashe dalibai mata 'yan kasar Iran, shi ne ci gaba da yakin makiya," kamar yadda ya rubuta a wani sakon Twitter.
“Cibiyoyin da abin ya shafa na kasar nan suna bibiyarsu sosai tare da yin nazari sosai kan girman Al'ummar Iran mai girma.
Kalaman nasa sun zo ne bayan da Jamus ta ce ya kamata hukumomi su binciki halin da ake ciki dangane da kashe 'yan mata 'yan makaranta ta hanyar guba a Iran.
Ministar harkokin wajen kasar Annalena Baerbock ta bayyana a shafinta na Twitter cewa, "Rahotanni na sanyawa 'yan matan makaranta guba a Iran abin mamaki ne."
Mai magana da yawun fadar White House kan tsaron kasa John Kirby ya ce al'amarin ya sanya damu matuka, kuma akwai bukatar duniya ta san abin da ke haddasa wadannan cutarwar.
Tuni dai jami'an Iran suka ce hukumomin leken asiri na kasashen waje musamman CIA ne suka kitsa tarzomar da ta addabi Iran na tsawon makonni.
Kasashen yammacin duniya da dama sun bayyana goyon bayansu ga tarzomar da ta yi sanadiyar mutuwar mutane da dama daga jami'an tsaro da kuma mutanen da ba su ji ba ba su gani ba.
