Rundunar Hadin Gwiwar Tsaron Afirka Kasa Shawo Kan Hare-Haren Ta’addanci A Yankin

Kamfanin Dillancin Labaran ƙasa da ƙasa na Ahlul-Baiti (AS) – ABNA - ya habarta cewa: Kwamitin Tsaro na Majalisar Ɗinkin Duniya a wani taro ya nuna damuwa game da rikice-rikicen Afirka ta Tsakiya kamar yaƙi a Sudan, barazanar ƙungiyar ta'adda ta Boko Haram, gudun hijira da Ebola, kuma ya bayyana cewa gudun hijira, ta'addanci, matsin tattalin arziki da takaitaccen 'yancin jama'a, suna shafar kasashe da yawa a yankin Afirka ta Tsakiya lokaci guda.

Bisa rahoton shafin labarai na "Focus Africa", duk da ci gaban siyasa a Afirka ta Tsakiya, Kwamitin Tsaro na Majalisar Ɗinkin Duniya ya bayyana cewa yankin na cikin ƙaruwar rikice-rikicen tsaro da na dan adama. Kwamitin Tsaro ranar Talata a wani taro ya yi nazari kan halin da yankin yake ciki, kuma ya yi magana kan batutuwa masu muhimmanci da suka haɗa da yaƙi a Sudan, hare-haren ƙungiyoyin da ke da alaƙa da Boko Haram a yankin tafkin Chadi, takaita 'yancin siyasa da yaɗuwar Ebola a gabashin Jamhuriyar Demokaradiyyar Kongo.

"Martha Ama Akyaa Pobee", wakiliyar Majalisar Ɗinkin Duniya a wannan taro ta yi gargadin cewa martanin soji kaɗai ba zai magance rikice-rikicen da aka ambata ba. Ta kara da cewa: Gudun hijira, ta'addanci, matsin tattalin arziki da takaitaccen 'yancin jama'a, suna matsawa kasashe da yawa a yankin Afirka ta Tsakiya lokaci guda, kuma cibiyoyin rashin zaman lafiya guda biyu (gabashin Chadi da yankin tafkin Chadi) a Afirka ta Tsakiya sun yi fice a wannan fanni.

Bisa ga wannan rahoto, yaƙi a Sudan yana da sakamako da ke wuce iyakokin ƙasar. Tun daga Afrilu 2023, sama da 'yan gudun hijirar Sudan 900,000 da bakin haure 300,000 sun koma Chadi; lamarin da ke matsa lamba sosai kan tsarin gwamnati, ayyukan gida da zamantakewar lardunan gabashin ƙasar. Don haka, Chadi na fuskantar kwararar mutane sama da miliyan 1.2 a yanayin da yanayin jin kai ya riga ya yi muni.

Ƙaruwar Gudun Hijira, Yunwa da Cututtuka

Wakilan kasashe da yawa a taron ranar Talata sun gargadi Kwamitin Tsaro cewa gudun hijira, yunwa, cututtuka da karancin ayyuka na yau da kullun suna ƙaruwa a Afirka ta Tsakiya.

"Zénon Ngay Makongo", wakilin Jamhuriyar Demokaradiyyar Kongo wanda kuma ya yi magana a madadin Laberiya da Somalia, ya yi kira da ƙarin taimakon duniya ga Chadi da sauran ƙasashen da abin ya shafa, ya ce: "Miliyoyin mutane suna fama da sakamakon da matsalolin da suka shafi gudun hijira, rashin abinci, cututtuka masu yaɗuwa da rashin ayyuka na yau da kullun. Tattaunawa da haɗin gwiwa tare da goyon bayan abokan huldar duniya, hanya ce mai inganci ga zaman lafiya, tsaro da ci gaba mai dorewa".

Tare da matsi da rashin tsaro a Sudan ke haifarwa, yankin tafkin Chadi ya ci gaba da zama yanki na biyu na rikici. A sassan Kamaru da Chadi, fararen hula na fuskantar hare-hare da take hakkin bil'adama daga ƙungiyoyin da ke da alaƙa da Boko Haram da ƙungiyoyin da suka balle. Waɗannan 'yan tawayen suna amfani da raunin gwamnati, yankunan iyaka marasa tsaro da kuma mawuyacin halin da yawancin al'ummomi ke ciki.

Pobee, wakiliyar Majalisar Ɗinkin Duniya, ta bayyana rundunar hadin gwiwa ta kasashe da yawa a matsayin wani muhimmin kayan aiki na yanki don yaƙi da tsattsauran ra'ayi, ta kara da cewa: Kamaru, Chadi, Najeriya da Benin suna cikin wannan runduna, kuma aikinta shi ne yaƙi da Boko Haram da ISIS a yammacin Afirka, musamman a yankin tafkin Chadi.

Wakiliyar Majalisar Ɗinkin Duniya ta bayyana cewa ayyukan tsaro ba su isa ba. Wannan yanki kuma yana buƙatar shirye-shiryen ci gaba da ke wuce iyaka, gudanarwa na gida mai inganci, aikin yi, ilimi da tallafi ga al'ummomin da suke da rauni, kuma abokan huldar duniya da bankunan ci gaba ya kamata su ƙara kasafin kuɗin su don shirye-shiryen hukumar wannan yanki.

A halin yanzu, Amurka a Kwamitin Tsaro ta jaddada hadin gwiwarta da ƙasashen yankin. Jeffrey Bartos, mataimakin jakadan Amurka, ya yi Allah wadai da tashin hankalin Boko Haram, ISIS yammacin Afirka da sauran ƙungiyoyin ta'addanci, ya kara da cewa, Amurka da Najeriya kwanan nan sun gudanar da wani aiki na hadin gwiwa don kashe "Abu Bilal al-Minuki," mutum na biyu a kwamandancin ISIS a matakin duniya.

Gargadi Game Da Takaita Fagen Siyasa A Afirka Ta Tsakiya

Kasashe da yawa mambobin Kwamitin Tsaro sun yi gargadi game da ƙuntata fagen siyasa a Afirka ta Tsakiya. Pobee ta yi magana game da yanayin da ke damun ƙara takaita 'yancin jama'a da siyasa a sassa da yawa na yankin, ta ce: Idan ba a sake canja wannan yanayin ba, zai iya yin barazana ga kwanciyar hankali na dogon lokaci kuma ya ƙara rikici. Ta yi nuni da misali da ramuwar gayya ta siyasa a Chadi da takaita kafofin sada zumunta a Gabon.

Wakilin Faransa shi ma ya ce budadden fagen siyasa mai hada kai da mutunta 'yancin bil'adama na da mahimmanci ga kwanciyar hankali. Kasashen Latvia, Panama, Denmark, Girka da Colombia su ma sun jaddada alaka tsakanin tsaro, shugabanci, yanayi, yunwa da gudun hijira.

A gefe guda, Sin ta haskaka ci gaban siyasa na kasashe da yawa a yankin. Wakilin Sin ya yi nuni da zabukan shugaban kasa a Jamhuriyar Kongo, kammala mika mulkin siyasa a Gabon, ci gaban da aka samu a Chadi bayan matakin mika mulki, da shirye-shiryen zabe a Sao Tome da Principe, ya kara da cewa: Beijing tana goyon bayan ƙasashen yankin don sauraron muryar jama'a da dawo da tsaro.

Yaɗuwar Ebola; Sabuwar Barazana a Gabashin Kongo

Kwamitin Tsaro ya kuma yi magana game da hadurran kiwon lafiya a yankin. Yaɗuwar cutar Ebola a baya-bayan nan a gabashin Jamhuriyar Demokaradiyyar Kongo ya haifar da damuwa ga kasashe da yawa, saboda rikici a yankin yana sa shawo kan ta ya yi wahala.

Archie Young, wakilin Birtaniya, ya ce game da cewa, rikici a gabashin Kongo yana sa yin magani ga Ebola ya yi wahala. Birtaniya tana bayar da dala miliyan 26 ga Hukumar Lafiya ta Duniya, Majalisar Ɗinkin Duniya da abokan hulda, wannan taimako zai taimaka wajen sa ido kan cututtuka, ma'aikatan kiwon lafiya, magance kamuwa da cuta da samun damar kulawa mai ceton rai ga al'ummomin da abin ya shafa.

Ofishin Yanki na Majalisar Ɗinkin Duniya ga Afirka ta Tsakiya (UNOCA) shi ke da alhakin gano rikice-rikice a kan lokaci da tallafawa sasanci da inganta hadin gwiwar yanki. Ofishin yana aikinsa har zuwa ƙarshen watan Agusta 2027. Mambobin Kwamitin Tsaro da yawa sun goyi bayan ayyukan UNOCA da hadin gwiwarta da Tarayyar Afirka, Ƙungiyar Tattalin Arzikin Kasashen Afirka ta Tsakiya, Hukumar Tafkin Chadi da sauran abokan hulda.

Wakilin Pakistan ya yi kira da a samar da ingantaccen kasafin kuɗi don ayyukan yanki, kuma Jamhuriyar Demokaradiyyar Kongo, Laberiya da Somalia sun jaddada cewa matakan tsaro dole ne su kasance da alaƙa da kwanciyar hankali, sake ginawa, ci gaba da hana ɗaukar mutane (zuwa ƙungiyoyin tsattsauran ra'ayi).

Waɗannan muhawarori a Kwamitin Tsaro sun nuna goyon baya mai yawa ga hadin gwiwar tsaro na yanki, taimakon jin kai da sasanci na diflomasiyya. A lokaci guda, wasu ƙasashe sun jaddada 'yancin bil'adama, sauyin yanayi da 'yancin siyasa, yayin da wasu suka ba da fifiko ga ikon kasa, yaƙi da ta'addanci da dalilan tattalin arziki na rashin kwanciyar hankali.

..................................