Kamfanin Dillancin Labarai na Ahlul-Bayt (a.s) – ABNA – ya bayar da rahoton cewa: Ƙasar Libiya a arewacin Afirka tana da mafi girman albarkatun man fetur da aka tabbatar a wannan nahiya, amma masana'antar wannan ƙasa, saboda rashin kwanciyar hankalin siyasa da rashin isasshen jari, ba ta iya aiwatar da haɓaka rijiyoyin da yawa ba.
Ƙasar Libiya a arewacin Afirka, wadda ta rabu tsakanin gwamnatoci masu fafatawa a gabas da yammacin ƙasar, bisa ga bayanan "Hukumar Bayanai ta Makamashi" ta Amurka, tana da mafi girman albarkatun man fetur da aka tabbatar a Afirka, kuma a 'yan shekarun baya, ta jawo hankalin kamfanonin man fetur na duniya da yawa masu neman sabbin damar aiki.
Masoud Sulaiman, shugaban kamfanin man fetur na Libiya, duk da haka, ya ce, ci gaban a wannan hanya yana fuskantar matsala saboda karancin jari da albarkatun kuɗi.
A cikin hira da Financial Times, ya bayyana cewa: Muna da albarkatu da yawa da ba a taɓa su ba, amma (don amfani da su) muna buƙatar kuɗaɗe masu yawa tsakanin dala biliyan 30 zuwa 40.
Ya kara da cewa, kamfanin man fetur na ƙasa na Libiya yana bin wani buri mai girma na gaske na ƙara samar da man fetur zuwa ganga miliyan biyu a kowace rana nan da shekara ta 2030, yayin da samar da man fetur na ƙasar a yanzu yake da ganga miliyan 1.4 a kowace rana. Sulaiman ya ce, akwai fiye da rijiyoyin man fetur da iskar gas 60 da aka gano a Libiya, waɗanda har yanzu ba a yi wani aiki don haɓaka su ba.
Kamfanonin waje, ciki har da "Eni," "Total," "Chevron," da "ConocoPhillips," suna aiki a Libiya, amma zuba jari ya kasance sai a hankali saboda rashin kwanciyar hankalin siyasa, damuwa game da cin hanci da rashawa da mulki, da karancin kuɗaɗe a kamfanin man fetur na ƙasa.
Wani jerin hare-haren jirage mara matuki a wannan watan (Agusta) sun kai hari a matatar man fetur ta "Al-Zawiya" a yammacin Libiya, kuma sun haifar da gobara a wani tankin man fetur, da kuma lalacewa a wasu sassan wannan cibiya. Wata tashar wutar lantarki a kusa ma ta fuskanci hare-haren jirage mara matuki. Jami'an Tripoli ba su bayyana sunan ƙungiyar da ke da alhakin waɗannan hare-haren ba, amma yankuna da yawa na yammacin Libiya suna ƙarƙashin ikon wasu mayaka.
Sulaiman ya ce, waɗannan hare-haren "ana yin su ne a cikin ƙaramin yanki ta wasu ƴan tawaye kaɗan," kuma gwamnati na ɗaukar matakai don "murƙushe su."
Ya kara da cewa, dukkan wuraren zuba jari na man fetur da iskar gas "suna nesa da yankunan tashin hankali, kuma suna ƙarƙashin matakan tsaro masu ƙarfi."
Dangane da yarjejeniyoyin raba samarwa na Libiya, kamfanin man fetur na ƙasa yana da alhakin ba da kuɗin rabonsa na kuɗaɗen haɓaka (rijiyoyin man fetur), kuma wannan yana sa ayyuka su kasance cikin rauni lokacin da kuɗaɗen gwamnati suka sami jinkiri.
Sulaiman ya lura da cewa, don haka kamfanin man fetur na ƙasa na Libiya yana nazarin komawa ga yarjejeniyoyin ba da izini masu sauƙi, ta yadda masu zuba jari (na waje) za su ɗauki mafi yawan kuɗaɗen fara aiki.
Ya ce: Muna nazarin canza tsarin aiki tsakanin kamfanin man fetur na ƙasa da abokan huldar duniya. Muna fama da matsalar karancin kuɗaɗe, kuma wannan lamari yana haifar da jinkiri mai yawa a ayyukan haɓakawa.
Rashin iyawar Libiya wajen jawo hankalin masu zuba jari ya ƙara dagulewa saboda yanayin rashin kwanciyar hankalin siyasa na wannan ƙasa. Yawancin manyan rijiyoyin man fetur da tashoshin fitarwa na Libiya suna cikin yankunan da ke ƙarƙashin ikon "Khalifa Haftar," mai iko a gabashin Libiya. A yammacin Libiya kuma, "Gwamnatin Haɗin Kan Ƙasa" da Majalisar Ɗinkin Duniya ta amince da ita a Tripoli, tana samun goyon bayan wasu ƙungiyoyi masu ɗauke da makamai. Haftar da ƙungiyarsa masu ɗauke da makamai, lokaci-lokaci, suna kawo cikas a ayyukan rijiyoyin man fetur da tashoshin jiragen ruwa.
Wata ƙungiyar ƙwararru da Majalisar Ɗinkin Duniya ta naɗa, a watan Maris, ta sanar da cewa, ƙungiyoyi masu ɗauke da makamai masu alaƙa da muhawarru na gwamnati a bangarorin gabas da yamma na Libiya, suna da ikon yin tasiri kan kamfanin man fetur na ƙasa.
Sulaiman, game da wannan, ya ce, dukkan bangarorin a wannan ƙasa, duk da rarrabuwar kawuna, sun yarda da muhimmancin kiyaye kamfanin man fetur na ƙasa a matsayin cibiya ɗaya ta ƙasa, amma ya tabbatar da cewa, wannan kamfanin yana fuskantar matsin lamba.
Tun daga lokacin da aka hambarar da Gaddafi a shekara ta 2011, tare da tallafin soji na yamma ga 'yan tawayen Libiya, wannan ƙasa mai arzikin man fetur a arewacin Afirka, har yanzu tana neman haɗin kai, kwanciyar hankali, da tsaro, kuma ta rabu tsakanin cibiyoyin iko guda biyu, ɗaya a yamma, ɗaya kuma a gabashin ƙasar, kuma ƙungiyoyi masu ɗauke da makamai na kabilu daban-daban sun bulla a sassa daban-daban na ƙasar, ta yadda Libiya a zahiri ta rabu zuwa ƙasashe biyu, kuma tare da ayyukan ƙungiyoyi masu ɗauke da makamai masu fafatawa a wurare daban-daban na ƙasar, rashin tsaro da hargitsi sun mamaye, har wasu masana suka kira Libiya a matsayin "kasar da ta gaza" (failed state); ƙasar da ikon mallaka ya raunana sosai, kuma ba ta da ikon gudanar da ƙasar.
Abubuwan da suka fara tun farkon watan Fabrairu na shekara ta 2011, tare da tallan kafofin yada labarai na yamma da ake kira "Lokacin bazara na Larabawa" a Libiya, sun haifar da shiga tsakani na soji na waje, hambarar da gwamnatin Gaddafi, yaƙe-yaƙe na cikin gida biyu, da ci gaba da rashin kwanciyar hankali da rashin tsaro.
Sakamakon yaƙin cikin gida na farko, tare da bullar ƙungiyoyi masu ɗauke da makamai daban-daban masu neman iko, ya haifar da tashin hankali da rashin tsaro a duk faɗin Libiya, kuma a ƙarshe ya haifar da yaƙin cikin gida na biyu a shekara ta 2014, wanda ya ci gaba har zuwa ƙarshen Oktoba 2020; lokacin da bangarori daban-daban suka amince da tsagaita wuta da tattaunawa a fili, amma rashin tsaro, rashin kwanciyar hankali, da fafatawar neman iko a Libiya har yanzu suna ci gaba.
Rashin tsaro da tashin hankali a Libiya, har yanzu, sun yi sanadiyar mutuwar dubban mutane, kuma rayuwa ta yau da kullun a wannan ƙasa mai arzikin man fetur da iskar gas, ta zama buri da fata ga al'umma.
………
Ra'ayinka