Sudan: Kawancen "Sumud" Da Daidaitawa: Bita Kan Ziyarar Shugabannin Kawancen "Sumud" Zuwa Isra’ila

Kamfanin Dillancin Labarai na Ahlul-Bayt (a.s) - ABNA – ya bayar da rahoton cewa: Ziyarar shugabannin kawancen "Sumud" zuwa Isra’ila na nuna dogaron kawancen ga manufofin kasashen waje da kuma raguwar farin jininsa a cikin Al’umma.

Daidaitawa a siyasance yana nufin kulla dangantaka ta diflomasiyya, tattalin arziki, da soji tsakanin kasashen Larabawa da Musulmai da tsarin mulkin (Isra'ila). Wannan tsari ya fara ne da "Yarjejeniyar Ibrahim" a shekarar 2020, inda wasu kasashe kamar UAE, Bahrain, Sudan, da Morocco suka daidaita dangantakarsu da Isra'ila. A Sudan, an fara aiwatar da daidaitawa a lokacin gwamnatin miƙa mulki ta Abdalla Hamdok, inda aka soke dokar kaurace wa Isra'ila a 2020.

A cewar rahotanni, wasu shugabannin kawancen "Sumud" sun ziyarci Isra'ila a watan Yuni 2026, wanda hakan ya haifar da cece-kuce a Sudan. Ana sukar wannan ziyara a matsayin wani bangare na tsarin daidaitawa da kuma bin manufofin kasashen waje (musamman UAE), kuma ana kallon ta a matsayin cin amanar al'ummar Sudan da ke adawa da daidaitawa da Isra'ila. Masu sukar sun ce wannan matakin ya nuna rashin halaccin kawancen a cikin gida da kuma dogaronsa ga waje, kuma hakan ya kara rage farin jininsa a tsakanin al'ummar Sudan.

Kawancen "Sumud" kawance ne na siyasa a Sudan wanda ake zargi da bin manufofin waje (musamman na UAE), kuma ziyarar shugabanninsa zuwa Isra'ila ana kallonta a matsayin ci gaba da tsarin daidaitawa, wanda hakan ke nuna rashin halaccinsa a cikin gida da kuma dogaronsa ga kasashen waje a maimakon dogaro da goyon bayan al'ummar Sudan.

Labarin ziyarar tawagar shugabannin "Kawancen Farar Hula na Dimokuradiyya na Dakarun Juyin Juya Hali" (wanda aka fi sani da "Sumud") zuwa ƙasar mamaya ta Isra'ila (bisa ga rahoton "Africa Intelligence" a ranar 17 ga Yuni) ya haifar da cece-kuce mai zafi a cikin al'ummar Sudan da ma na Larabawa. Duk da haka, wannan matakin, idan aka yi la'akari da yanayin wannan kawance da ra'ayoyinsa na siyasa da kuma alakar sa ta kud-da-kud da kasashen waje, bai zama abin mamaki ko ba-zata ba. Domin wannan kawance wanda ya maye gurbin halaccin cikin gida da tallafin waje, a baya-bayan nan ya kara dogaro da wani babban shiri na yanki game da Gabas ta Tsakiya, da nufin samun halaccin siyasa da komawa kan kujerar mulki a Sudan.

Yanayin Kawancen "Sumud"

Ana iya la'akari da ziyarar shugabannin "Sumud" zuwa Isra’ilaa matsayin ta farko a matakin jama'a da siyasa a Sudan, inda daidaitawa da "Isra'ila" ta kasance a matakin hukuma tsakanin kasashe kawai. Amma don fahimtar mahallin wannan ziyara, dole ne a tsaya kan yanayin wannan kawance da kundinsa da matsayinsa na siyasa.

Bayan babban sauyi na siyasa a Sudan a shekarar 2019, ƙungiyoyin farar hula da suka fito kan fagen siyasa sun sami halaccin siyasa wanda babu wata kungiya ta siyasa a tarihin kasar da ta samu, inda "halaccin juyin juya hali" ya kai su mulki a wani mataki da ya jawo hankali da babban fata a ciki da wajen Sudan. Har ma bayan barkewar yaki a Afrilu 2023, ana kallon wadannan kungiyoyi a matsayin dakarun da za su iya jagorantar sauyi don kafa tsarin sabon tsarin siyasa. Amma ba da jimawa ba wannan halacci da farin jini ya dushe, inda wadannan kungiyoyi suka sami kansu cikin rasa hakan - kuma suna raunata matsayinsu na siyasa - ba kawai abokan hamayyarsu na siyasa ba, har ma da ɓangarori masu yawa na al'ummar Sudan, musamman dangane da matsayinsu kan yaki.

A cikin tsarin musayar da rabon rawar siyasa bayan yaki, aka kafa "Sumud" a matsayin kawance mai fadi a tsakiyar shekarar 2025, kuma ya gabatar da kansa a matsayin "mai tsaka-tsaki tsakanin bangarorin yaki biyu". Duk da haka, jawabinsa da matsayinsa na siyasa sun sa ya zama babban misali na matsalar kungiyar siyasa da aka dora wa aiki mai rikitarwa na miƙa mulki: daga yaki zuwa zaman lafiya, daga mulkin kama-karya zuwa dimokuradiyya, daga tsarin jam'iyya daya zuwa jam'iyyu da yawa, daga mulkin manyan mutane zuwa mulkin jama'a, daga halaccin juyin juya hali na miƙa mulki zuwa halaccin tsarin mulki na dindindin. Amma a maimakon haka, kungiyar ta yi aiki sabanin duk waɗannan taken da fata.

Gaskiyar ita ce, wannan kawance ya ƙunshi kungiyoyin siyasa da ba su dace ba, babu abin da ya hada su sai goyon baya da tallafin kasashen waje da dogaro da su. Yana fama da rarrabuwar kawuna saboda kungiyoyi daban-daban, wanda ke da wuya a tabbatar da farar niyyarsu, tsakancinsu, da 'yancin siyasa. Duk da haka, wannan kawance yana da muhimmanci ga kasashen waje (ko wasu dakarun kasa da kasa da na yanki) don cimma manufofinsu da hana komawar masu ra'ayin Musulunci zuwa fagen tasiri da iko, kuma yana samun halaccinsa ne daga wannan tushe kawai, musamman a matakin bayan yaki.

Duk da haka, dogaro da waje da kuma bauta wa manufofinsa shi ne ya sa "Sumud" - wanda aka siffanta shi a matsayin "mafi girman kawancen farar hula mai adawa da yaki" - ya gaza ba kawai wajen gudanar da sabon mulki ba, har ma wajen gudanar da rashin jituwa da rikice-rikice tsakanin mabiyansa, ko kuma wajen kiyaye farin jininsa a matsayin "mai iko da halaccin juyin juya hali". Abin lura shi ne, kasashen waje, duk da dogaro da "Sumud," sun fi dogaro ga tsohon Firayim Minista Abdalla Hamdok, fiye da dogaro da wannan kawancen siyasa da yake jagoranta. Ana kallon Hamdok a matsayin "fuskar kasa da kasa" da zai iya samun karbuwa da halaccin kasa da kasa, wanda hakan ya sa ya cancanci yin magana da duniya, don haka dogaro da komawarsa don jagorantar matakin bayan yaki ba lallai ba ne a kan shugabancin "Sumud" a matsayin kawancen siyasa da ya nuna gazawa.

Amma taken "A'a ga yaki" da "Sumud" ke dagawa, ya zama taken siyasa ne kawai, ba matsayin halin kirki mai tsaka-tsaki ba. Taken ne da aka tabbatar da cewa ya karkata ga labarin 'yan tawaye da masu tallafa musu daga waje, kuma yana adawa da sojojin kasa da kungiyar kasa da ke goyon bayansu.

Goyon Bayan Bangaren Saudiyya Da UAE A Bayan Fage

A cikin rikicin siyasa game da makomar Sudan, ba za a iya raba wannan matakin jajircewa na wasu shugabannin "Sumud" na ziyartar Isra’ila daga fafatawar Saudiya da UAE a Sudan. A gefe daya, Riyadh a baya-bayan nan ta shiga tsakani don jan hankalin shugaban rundunar sojojin kasa da shugaban majalisar mulki, ta hanyar jagorantar tattaunawa don shawo kan shugabannin kungiyoyin "Tasis" da "Sumud" su koma "cikin gida."

A wannan fanni, Abu Dhabi ta shiga wani kamfen mai karfi don ƙarfafa layukan kungiyoyin da take tallafawa, kamar "Sumud" da "Tasis" da kungiyar "Dakarun Nairobi," don hana su rabuwa da shiga sansanin sojojin kasa, da kuma dakile kamfen din sadarwa da Saudiya ke jagoranta don shawo kan wasu shugabannin wadannan kungiyoyi su 'yantu daga mamayar UAE kuma su goyi bayan shirin sulhu da take nema a Sudan.

Don haka, tura kungiyoyin farar hula kamar "Sumud" su shiga cikin hanyar daidaitawa da Isra’ila ya zo ne a cikin dabarun UAE da ke nufin sanya wadannan mutane cikin ziyarar da aka shirya zuwa "Isra'ila," don hana su komawa sansanin sojojin kasa, sannan a sanya musu alamar kunya da keɓe su a cikin jama'a, wanda hakan zai sa su zama abin kyama kuma ba za su iya shiga kowane kawancen kasa na gaba ba. Bugu da kari, wannan matakin na iya kasancewa a cikin ƙoƙarin ba da girma da kuzarin jama'a ga tsarin daidaitawar kansa.

"Daidaitawa" Da Sa’insa Tsakanin Sojoji Da Farar Hula

A lokacin miƙa mulki tsakanin 2019 da 2023, daidaitawa da kasar mamaya ta kasance a tsakiyar sa’insa tsakanin sabbin masu mulkin kasar. A gefe guda, akwai jagorancin bangaren soji (sojojin kasa da dakarun tallafi na gaggawa), a gefe guda kuma jagorancin bangaren farar hula na kungiyar "'Yanci da Canji" (kwamitin tsakiya). Yayin da Abu Dhabi ke nan a matsayin mai tallafawa daidaitawa a cikin "Yarjejeniyar Ibrahim," da kuma kawance mai goyon bayan wannan kawance.

Sakamakon haka, gwamnatin miƙa mulki ta kasance cikin tsarin daidaitawa, da sharuddanta na komawa cikin al'ummar duniya da kawo ƙarshen warewar da siyasar tsohon gwamnati ta haifar a cewar labarin da wannan kungiyar ta siyasa ta yada. Har ila yau, kawancen mulki a wancan lokacin yana ganin kansa a matsayin wani bangare na tsarin yanki da ya taso a kan yarjejeniyar Ibrahim, don haka bai ga wani laifi ba wajen ci gaba da daidaitawa. A cikin wannan tsari, gwamnatin Hamdok ta soke "Dokar Kaurace wa Isra'ila ta 1958" a watan Afrilu, kuma ministan shari'a na lokacin, Nasr al-Din Abdul Bari, ya sanya hannu kan takardar "Yarjejeniyar Ibrahim" a madadin gwamnatin Sudan.

"Matsayin Sumud" a Yakin Ruwayoyi

Kwanan nan, yayin da aikin 'yan tawaye ya ci tura wajen mamaye Sudan, kuma rahotanni suka ƙaru game da girman take hakki da laifuffuka da rawar da kasashen waje ke takawa a wannan bala'in jinƙai, an sami mayar da hankali ga dandamali na bangaren dama a yamma, musamman masu goyon bayan tsarin mulkin Isra’ila, wajen yada bayanan farfaganda da ke nufin karkatar da yanayin rikicin, musamman yayin da kasashen duniya ke kula da ci gaban wannan rikici, inda wasu daga cikin "Sumud" suka shiga cikin ayyukan wadannan dandamali.

A cikin wannan yanayi, shugabannin da mambobin "Sumud" sun sha maimaita zarge-zarge da karya bayyanannu daga kungiyoyin waje game da rikicin Sudan, kuma karkatar da su a kan sojojin kasa a bayyane take. Sun yada zarge-zargen amfani da makamai masu guba daga sojojin kasa, da kuma zarge-zargen dangantaka tsakanin sojojin kasa da Iran da "Sojojin Juyin juya hali na Iran," da nufin tura "Isra'ila" ta kai hare-hare kan wasu wurare masu mahimmanci na sojojin Sudan, wanda zai sanya 'yan tawaye su sami dama. Sun kuma maimaita zarge-zarge masu wuce gona da iri game da tasirin masu tsattsauran ra'ayi na Musulunci a cikin sojojin kasa da tasirinsu kan shawarar shugabannin sojoji, ko kuma cewa su ne suka kunna wutar yaki (watau tawayen dakarun tallafi na gaggawa) da nufin komawa mulki.

Bisa ga abin da ya gabata, abin da aka bayyana game da ziyarar shugabannin "Sumud" zuwa "Isra'ila" ya dace da rawar da aka sanya wannan kawancen siyasa a ciki da kuma rawar da aka tsara masa tun bayan barkewar yaki a Afrilu 2023, musamman shiga cikin yakin ruwayoyi da kamfen din yaudara game da yanayin rikicin Sudan.

Bugu da kari, cikakkiyar daidaituwa da shirin UAE a Sudan - wanda daidaitawa da Isra’ila na daya daga cikin muhimman ginshiƙansa - abu ne da ake tsammani, inda ake kallonsa a matsayin matakin inganta wannan hanyar daidaitawa da shigar da ita a cikin jawabai da matsayin kungiyoyin siyasa da za su iya zama masu mulki a kasashensu wata rana, baya ga tsara manufofin yanki guda gaba da abokan gaba da ake zargi.

Abin ban mamaki shi ne, daidaitawa da shirin Ibrahim, a ainihinsa, ya saba wa ra'ayin dimokuradiyya. Don haka aka kashe juyin juya halin larabawa a cikin mahallin hana kafa tsarin dimokuradiyya da ke nuna ra’ayin al'umma, wadanda har yanzu suke kallon Isra’ila a matsayin "maƙiyi mai barazana ga wanzuwa."

Rashin Mafutar Hanya Ta Siyasa Da Rushewar Farin Jinin Jama'a

Duk da babban tallafin waje da kawancen "Sumud" ya samu a matakin bayan yaki, duk da haka kawancen ya gaza sosai, ko wajen bunkasa wani shirin siyasa don samun nasarar miƙa mulki a kasar, ko ma wajen kiyaye hadin kan sa na ciki. Rashin jituwa da fafatawa tsakanin bangarorinsa sun ƙaru; haka nan fafatawa tsakaninsa da sauran bangarori da ke da alamar "farar hula" da da'awar tsaka-tsaki game da bangarorin yaki sun ƙaru. Haka nan fafatawa tsakanin kawancen "Sumud" da sauran kungiyoyi don samun tallafi da halacci daga kasashen waje ta ƙaru, a maimakon dogaro da samun halacci ta hanyar farin jinin cikin gida, musamman ma da yake kawancen yana da'awar farar hula da dimokuradiyya wadanda ba za a iya auna su ba sai ta hanyar wakilcin jama'a.

Don haka, abin da aka buga game da ziyarar shugabannin wannan kawance zuwa "Isra'ila" ba ya cikin wani hali illa yanayin rashin hanyar siyasa da wannan kawance ke ciki, don haka ci gaba da rushewar farin jininsa da halaccinsa na siyasa a cikin gida. Har ila yau, matakin ne da ke nuna girman ficewar siyasa da makahon dogaro ga manufofin kasashen waje, a kan son kasa da farin jininsa da suka lalace sosai.

Don haka, "Sumud" ba bangare ne na yaki ba, sai dai kawance ne na siyasa da ke neman matsayi a makomar Sudan, amma ana zarginsa da bin manufofin waje da son daidata aka da Isra’ila da kuma tallafa wa 'yan tawaye a fakaice, wanda hakan ke rage halaccinsa a idon al'ummar Sudan.

Marubuci: Abbas Muhammad Salih 

Mai binciken al'amuran siyasa, tunani, da manufofin yanki.

Fassara: Editan ABNA Sashen Hausa

………………